پوکه معدنی یا پومیس

پوکه چیست؟

پوکه چیست؟

پوکه، پومیس یا پومیک یک سنگ آتشفشانی سبک و متخلل است که در نتیجۀ انجماد سریع گدازه های شیشه ای غنی از گاز در بستر زمین تشکیل می گردد. بافت سنگی پومیک به صورت کاملاً حفره ای و وزیکولار (ویکی پدیا: وزیکول یک حباب مایع در سلول ها است) ممکن است حاوی ذرات کریستالی در ترکیبات خود باشد و عموماً به رنگ روشن یافت می شود. از انواع دیگر سنگ های آتشفشانی، می توان به سنگ اسکوریا اشاره کرد که در مقایسه با پومیس از وزیکول های بزرگتر، دیوارۀ ضخیم تر، بافت چگال تر و رنگ تیره تر برخوردار می باشد (۱،۲).

پوکه چیست؟
پوکه چیست؟

نحوه تشکیل پوکه

پوکه یا پومیس زمانی به وجود می آید که بافت سنگی در اثر گرما و فشار فوق العاده زیاد و با شدت از دهانۀ کوه آتشفشان به بیرون پرتاب شده و در اثر کاهش فشار و انجماد سریع در معرض هوا به پیکره ای فومی و نامتعارف یا همان اسفنجی شکل تبدیل گردد.

می توان اینگونه گفت که پومیس در نتیجه ی افت فشار و کاهش حلالیت گازهایی نظیر دی اکسید کربن در گدازه های آتشفشانی و خروج سریع گاز حباب هایی در شالودۀ سنگ ایجاد شود که سرعت و حالت تشکیل آنها همانند سرریز شدن حباب های نوشیدنی های گازدار در اثر باز شدن ظرف حامل آن است (۳).

پومیک معمولاً در جریان های زمین شناسی پیروکلاستیک یا اصطلاحاً آذرآواری[۱] و یا در ترکیب با جریان های رانشی رسوبات سطحی[۲] و ذخایر و توده های معدنی تحت تأثیر باد و امواج یافت می شود. این پوشش سنگی در فرمی تازه تر در اثر فوران گدازه های زیر آب و سقوط در زیر بدنۀ آبی اقیانوس ها و دریاها تشکیل می شوند و توسط موج به صورت توده های شناور در نزدیکی سواحل غرق و ته نشین می شوند.

این فرآیند در طول قرن های متمادی ساختارهای خالصی از پوکه را بصورت شسته شده در نزدیکی خطوط ساحلی به وجود آورده است و این در حالیست که مواد معدنی سنگین تر در این چرخه در بسترهای عمیق تری از دریاها و دریاچه ها انباشته می شوند. این نمونه از ذخایر پوکه که توسط کمپانی هس پومیس[۳] استخراج و تولید می گردد در جنوب شرقی ایالت آیداهو و در سواحل دریاچۀ باستانی درون مرزی بونویل[۴] واقع شده است (۴).

فراوانی و سوابق تاریخی 

خوشبختانه پوکه یا پومیس، این بافت سنگی آمورف و نامنظم در سراسر کرۀ زمین به فراوانی یافت می شود اما با این وجود تمامی پوکه جهت تصفیه و استفاده در صنعت، ایده آل نیستند. سوابق تاریخی استفاده از پومیس در ساختارهای مهندسی به عصر یونانیان و رومیان باستان باز می گردد که با تکیه بر اعجاز آن شالودۀ امپراتوری خود را به وجود آوردند.

آنها از پوکه در ترکیب با بتن در ساخت جاده ها، قنات ها، معابد، مخازن، آب انبارها و نیز سایر سازه ها بهره برده اند به طوری که رومیان عمدۀ پومیس را از شهر پازولّی[۵] که در نزدیکی رم قرار داشت، به دست می آوردند که ریشۀ این نام نیز به بستر پازولانی مرکب از سنگ سیلیس و آلومینیومی اشاره دارد.

جالب است بدانید که پومیس به عنوان محصولی محلی در نظر گرفته نمی شود به این معنا که ویژگی های منحصر بفرد و ویژه ای که در انواع ذخایر پوکه وجود دارد نظیر درجۀ سختی معدنی[۶] آن، میزان خلوص، سفیدی و توانایی کمپانی های تولید کننده در استخراج و پالایش آن در تأمین مشخصه های صنعتی متفاوت، تعیین کنندۀ تقاضای بازار در هر گوشه ای از جهان است.

پوکه چیست؟

به عنوان مثال پومیس یا پوکه استخراجی از ذخایر عظیم جنوب شرق آیداهو جهت پالایش و حمل و نقل با کشتی به ۲۷ کشور دنیا به جز قطب جنوب ارسال می گردد که در این بین سهم قاره های اروپا و آسیا ۷۰ درصد از این ذخایر می باشد که به دلیل رعایت معیارهای سختگیرانه هم از جنبۀ کیفیت و عملکرد و هم از نظر رنگ و خلوص؛ تأمین کنندگان محلی آنها قادر به برآوردن این استانداردها نیستند.

کاربردهای صنعتی پوکه

تعریف پوکه
پوکه چیست؟

پوکه گزینۀ ایده آلی برای ساخت بلوک های بتنی ساختمانی سبک وزن است. از پومیس همچنین می توان به عنوان ساینده برای کاربردهای جزئی تر نظیر شیشۀ تلویزیون، بُرد مدار رایانه، نرم و جرح بافت منسوجات کتانی، لایه برداری پوست، صنعت کشاورزی، پزشکی، داروسازی، سد سازی، ساخت دیوارهای مترو و غیره استفاده نمود. بافت پوکه به شدت تُرد و شکننده است به این معنا که در اثر وارد آمدن یک نیروی قابل توجه و خرد شدن لبه های تیز و قابلیت سایندگی و پرداخت خود را از دست نمی دهد.

آرایش ویزیکولی پومیس به دلیل برخورداری از محفظه های هوا و حفره های متعدد با جذب انرژی حاصل از انفجار و تخریب پی در پی ساختار ویزیکولار خود در کاهش صدای انفجار به عنوان عایق صدا عملکرد ایده آلی را از خود نشان می دهد لذا استفاده از پوکه در محفظۀ بمب بویژه در صنایع معدنی می تواند راه حل مطلوبی جهت کاهش آسیب های انفجارهای تصادفی باشد. در سراسر جهان از پومیس به عنوان یک واسط فیلتراسیون بسیار قوی در پالایش آب سیستم های بزرگ شهری و همچنین در ساخت مصالح بتنی استفاده می شود.

[۱] .Pyroclastic،  فوران آذرآواری – فوران آتشفشانی است که حجم زیادی از قطعات آذرآواری جامد را از گدازه سیال تولید می کند.

[۲] . drift

[۳] . HESS Pumice

[۴] Bonneville

[۵] . Pozzuoli

[۶] . MOHS scale

منابع:

wikipedia

phys

aboutpumice

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *